تاریخچه پهپاد در ایران

ایران نیز جزء نخستین کشورها در کالس پهپادهای سبک، هواپیماهای دست پرتاب و رباتهای پرنده است. به کارگیری پهپادها در ایران از سال ۱۳۵۰ با هواپیمای کامنت آغاز شد که از انواع هواپیماهای کوچک رادیوکنترل بود که در ارتش برای تست هدف زنی توپهای ضد هوایی و آموزش اپراتورهای پدافند استفاده میشد و انواعی از پهپادهای جت با سرعت باال با نام های VSTT و CHUKAR توسط نیروی هوایی ایران از ایالات متحده خصوصا کمپانی نورث-روپ خریداری گردید که در کلاس هدف محسوب می گردند و برای تست رادارها و سامانه های پدافندی موشکی استفاده میشوند که با ظهور انقلاب اسلامی و خروج مستشاران آمریکایی عملا استفاده و راه اندازی این سامانه های پیشرفته در زمان جنگ تحمیلی با همکاری متخصصان نیروی هوایی و دانشگاه ها امکان پذیر شد و در دهه سوم پس از انقلاب بومی سازی این سامانه ها به نتیجه رسید به طوریکه در حال حاضر در قرارگاه پدافند هوایی خاتم االنبیاء انواع پهپادهای هدف از جمله پهپاد جت کرار کاملا بومی و در حال استفاده می باشد.

طراحی و ساخت پهپادها در کشورمان عملا از سال ۱۳۶۳ در بحبوحه جنگ تحمیلی با پروژه هواپیمای تلاش شروع شد و در کلاس سنگینتر هواپیمای موتور پیستونی با برد متوسط ساخته شد که به نام شهید مهاجر امروزه از آن یاد می شود. در عملیات های کربلای چهار و کربلای پنج، حضور پهپاد و تیم شهید مهاجر و عکاسی آنالوگ از چیدمان نیروهای دشمن بعثی اطلاعات ذی قیمتی به فرماندهان عملیات داد به طوری که در محورهای لو رفته عملیات  ، تاکتیک ها و آرایش نیروها ، توسط فرماندهان تغییر نمود به گونه ای که جان هزاران رزمنده نجات پیدا نمود و مواضع دشمن با دقت بیشتری در هم کوبیده شد. در آن زمان امکان ارسال تصویر زنده به پایگاه وجود نداشت و دوربینهای عکاسی هم آنالوگ بودند که نیاز بود پس از بازیافت پهپاد در اتاق تاریک تصاویر به صورت سیاه و سفید ظاهر شوند. همچنین به دلیل استفاده از رادیوکنترل های نسل اول هواپیماهای مدل عملا امکان کنترل وسیله پرنده بیش از دو کیلومتر مقدور نبود و وقتی قرار بود داخل مواضع دشمن عملیاتی انجام شود، یک نفر داخل گروه دشمن نفوذ میکرد و پس از پرواز توسط خلبان اول هواپیما وارد منطقه دشمن می شد و تحویل خلبان دوم می گردید که لابلای پوشش گیاهی منطقه خود را استتار نموده بود. این محدودیت باعث کاهش عمق ورود به منطقه دشمن و در خطر قرار گرفتن جان خلبان دوم می شد که امروزه با دارا بودن سامانه های خلبان خودکار و ارسال زنده تصاویر و اطلاعات پرواز به ایستگاه زمینی مشکلات فوق مرتفع گردیده و بدون ریسک جانی پهپادهای ما عملیات های با عمق صدها کیلومتر فراتر از مرزهای سرزمینی میتوانند انجام دهند.

پهپادها در دفاع مقدس در عملیاتهای کربالی ۴ و ۵ و والفجر ۳ و… مأموریت های متعددی انجام دادند و ارتقا هم پیدا نمودند. تعداد مأموریت اجرا شده توسط این پهپاد در جنگ تحمیلی ۶۱۹ مورد و وسعت منطقه شناسایی شده بالغ بر ۱۸۵۷۰ کیلومتر مربع و تصاویر اخذ شده ۵۳۷۷۲ قطعه عکس بود که نمونه هایی از این تصاویر در ذیل آمده است. اغلب مأموریت ها شناسایی بوده است ولی در برخی موارد با ابتکار و خلاقیت رزمندگان یگان پهپاد توانستند به تسلیح پهپاد به راکت آر پی جی بپردازند و رعب زیادی در دل دشمن متجاوز ایجاد نمایند که صحنه هایی از آن، در فیلم مهاجر به کارگردانی آقای حاتمی کیا که پس از دفاع مقدس به تصویر کشیده شد و در خاطرات جاودانه شد، آمده است.